Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM), Mart 2026’da Türkiye’yi ilgilendiren iki önemli başvuruyu Büyük Daire gündemine alıyor. Mahkeme, 4 Mart 2026 tarihinde Tergek / Türkiye, 25 Mart 2026 tarihinde ise Kavala / Türkiye (No. 2) dosyalarında duruşma yapacak. Her iki dosya da temel hak ve özgürlükler bakımından dikkat çekici başlıklar içeriyor. AİHM tarafından yayımlanan resmi duyuruya göre, Tergek / Türkiye davası, cezaevi idaresinin başvurucuya posta yoluyla gönderilen fotokopi ve internet çıktısı niteliğindeki belgeleri teslim etmemesiyle ilgili. Başvurucu Abdül Samed Tergek, ceza infaz kurumu tarafından kendisine gönderilen bazı belgelerin verilmemesinin, özellikle bilgi alma hakkı ve haberleşmeye saygı bakımından hak ihlaline yol açtığını ileri sürüyor. Mahkeme bu dosyada daha önce 29 Nisan 2025 tarihinde dört oya karşı üç oyla ihlal bulunmadığına karar vermiş, ancak başvurucunun talebi üzerine dosya 15 Eylül 2025’te Büyük Daire’ye…

Türkiye’nin “gerçek” uyum tablosu Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararlarının icrasında Türkiye’ye dair ilk bakışta iyimser görünen tablo, dosyaların niteliğine göre bakıldığında önemli ölçüde değişiyor. Resmî infaz verileri, tüm kararlar topluca ele alındığında Türkiye’nin yüksek sayılabilecek bir kapanma oranına ulaştığını düşündürüyor. Ancak mesele, tekil ihlaller ile hukuk düzenindeki yapısal bozuklukları teşhis eden “öncü kararlar” arasında ayrım yapıldığında bambaşka bir anlam kazanıyor. Avrupa Konseyi’nin Türkiye sayfası da bu ayrımı fiilen doğrulayan bir mimari kuruyor: bir yanda kapatılan dosyalar ve “main achievements”, diğer yanda Bakanlar Komitesi önünde hâlâ bekleyen “main issues pending”. (Portal) Paylaşılan güncel resmi verilerine göre, Türkiye aleyhine verilen toplam 4.550 AİHM kararının 4.089’u infaz edilmiş görünüyor; bu da yaklaşık yüzde 90’lık bir genel uyum oranına işaret ediyor. Bu oran, Avrupa Birliği üyesi ülkelerin toplam dosyalardaki yüzde 91’lik ortalamasına oldukça yakın.…

Şubat 2026 tarihli “Oyun Teorisi Perspektifinden Etkin Pişmanlık / İtirafçılık Mekanizması” başlıklı rapor, etkin pişmanlık uygulamasının otoriterleşen bir düzende klasik ceza hukuku amacından saparak, hedef alınan toplumsal kesimleri bölme, güveni çökertme ve baskıyı yeniden üretme işlevi gördüğünü savunuyor. Rapor, etkin pişmanlığın mevzuattaki tanımına atıfla bunun teoride “suçun aydınlatılması ve zararın giderilmesi” gibi amaçlarla sınırlı suç tiplerinde öngörülen bir mekanizma olduğunu hatırlatırken; pratikte ise güç asimetrisinin bulunduğu ortamlarda “sahte vaatli rehine oyunu” gibi çalıştığını ileri sürüyor. Raporun teşhisi net: Bu yapı, “sahte vaatler içeren rehine oyunu”na benziyor. Rapor ne diyor? 1) “Mahkûm ikilemi” değil, kurgulanmış/asimetrik bir düzenek Rapor, “mahkûm ikilemi” modelini bir başlangıç şeması olarak kullanıyor: bireyler, kısa vadeli çıkar hesabıyla “itiraf/ihbar”a yöneldiklerinde, toplu olarak daha kötü bir sonuca kilitlenebiliyor. Ancak rapora göre bu benzetme, gerçek tabloyu ancak sınırlı ölçüde açıklıyor;…

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, Kaya ve Diğerleri / Türkiye kararında, Yargıtay ve Danıştay üyelerinin görev sürelerinin 6723 sayılı kanun ile erken ve toplu biçimde sona erdirilmesine karşı mahkemeye erişim sağlanmamasını, AİHS madde 6/1 kapsamında ihlal olarak değerlendirdi. Karar, 2016 yazında yürürlüğe giren düzenleme ile yüksek yargıdaki görevlerin “süre bitmeden ve bireysel işlem olmaksızın” sonlandırılmasının, bu işlemin keyfî olup olmadığını denetletecek bir yargısal mekanizma bulunmadığı durumda Sözleşme ile bağdaşmadığı tespitini içeriyor. 6723 sayılı Kanun ile toplu görev sonlandırma Mahkemenin özetlediği olgulara göre, 1 Temmuz 2016 tarihinde kabul edilen ve 23 Temmuz 2016’da Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 6723 sayılı kanun, üç dereceli yargı sistemine geçiş gerekçesiyle yüksek mahkemelerin daire ve üye sayılarını yeniden düzenledi; bu kapsamda Yargıtay ve Danıştay’a ilişkin kanunlara eklenen geçici maddelerle üyelerin görevleri topluca sona erdirildi. Bunun ardından,…

Brüksel Hukuk Merkezi tarafından Şubat 2026’da yayımlanan rapor, Türkiye’de malvarlığı dondurma kararlarının terörizmin finansmanı ile mücadelede “önleyici ve geçici” bir araç olmaktan uzaklaşıp, somut delil standardı ve yargısal denetim zayıflığı nedeniyle cezalandırıcı bir mekanizmaya evrildiğini ortaya koyuyor. “Meşru amaç var” ama hukuk devleti filtresi çalışmıyor Rapora göre sorun, tedbirin varlığından ziyade nasıl kurulduğu ve nasıl denetlendiği: Kararlar idari iradeyle doğuyor; ardından sınırlı bir adli onay sürecine bağlanıyor. Bu “melez” yapı, başvuru yolunu belirsizleştiriyor. “Makul sebep” standardı, uygulamada bireyselleştirilmiş, güncel ve denetlenebilir delil aramak yerine, çoğu kez “soruşturma var” türü soyut gerekçelere indirgeniyor. Sonuç: mülkiyet hakkına ağır müdahale ve etkili başvuru hakkının fiilen işlemez hale gelmesi. Hızlı uygulama, zayıf gerekçe, sınırlı denetim Rapor, 2020 değişiklikleriyle iç hukukta malvarlığı dondurma mekanizmasının işletilmeye başlandığını; kararların derhâl uygulanıp 48 saat içinde mahkeme onayına sunulduğunu…

Gaziantep Merkezli Operasyon Raporu: “Algı Yönetimi” için 272 Gözaltı, 77 Tutuklama Brüksel Hukuk Merkezi tarafından yayımlanan “Türkiye’de Terörle Mücadelenin Kötüye Kullanımı” başlıklı rapor, 6 Mayıs 2025 tarihinde Gaziantep Cumhuriyet Başsavcılığı koordinasyonunda 47 ilde yürütülen operasyonu inceliyor. Rapora göre operasyon kapsamında en az 272 kişi gözaltına alındı; bunların 77’si tutuklandı, 125 kişi adli kontrolle, 74 kişi ise doğrudan serbest bırakıldı. Gözaltına alınanların çoğunluğunu üniversite öğrencileri oluşturuyor. “Somut suç” yerine “algı” hedefi mi? Raporun merkezine aldığı husus, operasyonun dayanağı olarak aktarılan polis fezlekesinde soruşturmanın hedefinin “somut bir suçun ortaya çıkarılması”ndan ziyade kamuoyunda ‘örgütün bittiği/yavaşladığı’ algısını değiştirme olarak ifade edilmekte. Rapora göre bu tür bir hedef, ceza soruşturmasının klasik meşru amacından (somut fiil–somut delil–adil yargılama) sapma anlamına gelir; yargı ve kolluk faaliyetinin siyasal iletişim/psikolojik üstünlük kurma işlevine kaydığı izlenimini doğurur. Masumiyet karinesi ve…

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, Macaristan’da bazı kamu görevlileri ve sağlık çalışanlarına uygulanabilen “dürüstlük testi / integrity testing” rejiminin, test sırasında kullanılabilen gizli istihbarat toplama ve gözetim tedbirleri nedeniyle AİHS m.8 (özel hayat, aile hayatı ve haberleşmeye saygı) bakımından ihlal oluşturduğuna hükmetti. Mahkeme’ye göre sorun, tek tek olaylardan ziyade yasal çerçevenin kendisinin “kanunun kalitesi” ve “demokratik toplumda gereklilik” standartlarını karşılamamasından kaynaklanıyor. Olay neydi? Dava, Zoltán Szelényi ile birlikte (isimleri kararda geçen) gibi kamu kurumlarında çalışan başvurucuların, kendilerinin de hedef alınabileceği bir sistemden şikâyet etmeleri üzerine geldi. Başvurucular, kendi durumlarında fiilen bir test uygulanıp uygulanmadığını bilmeseler dahi, sistemin gizli doğası ve iç hukukta etkili bir başvuru yolu bulunmaması nedeniyle “mağdur” sayılmaları gerektiğini savundu. Mahkeme bu yaklaşımı benimsedi. “Dürüstlük testi” nasıl işliyor ve neden riskli? Macar sisteminde test, görünüşte yolsuzlukla mücadele amacıyla “gerçek…

AİHM: “Şüphe” ile işten çıkarma denetlenebilir olmalı. OHAL gerekçesizliği meşrulaştırmaz Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, 3 Şubat 2026 tarihli Kandemir / Türkiye kararında, olağanüstü hâl sonrası güvenlik gerekçeleriyle yapılan işten çıkarmalarda dahi yargısal denetimin “gerçek ve bireyselleştirilmiş” olması gerektiğini vurguladı. Mahkeme, Mehmet Kandemir’in iş sözleşmesinin “şüphe” gerekçesiyle feshedilmesi sonrasında yürütülen yargılamada, yerel mahkemelerin somut olguları ortaya koymadan ve kişisel bağlantıyı gerekçelendirmeden feshi onaylamasını AİHS m.6/1 (adil yargılanma hakkı – medeni boyut) ihlali saydı. Olayın arka planı: Güvenlik hassasiyeti yüksek kurum, toplu fesih, “şüphe” dili Başvurucu, TÜBİTAK bünyesinde, bilgi güvenliği ve ileri bilişim alanında faaliyet yürüten BİLGEM’de (kurumun anlatımıyla “milli güvenlik açısından hassas” projeler) çalışıyordu. 15 Temmuz 2016 darbe teşebbüsü sonrası dönemde, aynı kurumda 106 kişinin sözleşmelerinin güvenlik gerekçeleriyle feshedilmesi gündeme geldi; başvurucunun sözleşmesi de 31 Ağustos 2016’da, “ülkenin içinde bulunduğu istisnai…