Türkiye, AİHM’in 2025 raporuna göre Mahkemenin iş yükünde başlıca kaynak ülke konumunu koruyor; yeni başvuruların akışı devam ederken, ihlal bulguları da özellikle adil yargılanma ile özgürlük ve güvenlik hakkı başlıklarında yoğunlaşıyor.

1) Türkiye, AİHM “bekleyen dosya” stokunda açık ara ilk sırada

• 31.12.2025 itibarıyla Türkiye kaynaklı bekleyen başvuru sayısı: 18.464.
• Aynı tarihte Mahkemenin toplam bekleyen iş yükü 53.450 olarak veriliyor.
• Bu iki sayı birlikte okunduğunda, bekleyen dosyaların yaklaşık %35’i Türkiye kaynaklı.

Yorum: Bu tablo, Türkiye’de Sözleşme standartlarıyla uyumsuzlukların “tekil olay” olmaktan çok tekrarlayan ve yapısal sorunlar ürettiğine; ayrıca etkili iç hukuk yollarının yeterince “filtre” işlevi görmediğine işaret eder.

2) Yeni dosya akışı düşmüyor: 2025’te Türkiye’ye ayrılan başvurular yeniden yükselmiş

• Türkiye için “allocated applications” (Mahkemece işleme alınarak ilgili yargı formasyonuna ayrılan) başvuru sayısı:
  • 2023: 8.341
  • 2024: 4.450
  • 2025: 6.743
• Nüfusa oranla (10.000 kişide) Türkiye: 2025’te 0,79.
• Raporda, (Rusya hariç) Konsey üyesi devletler ortalamasının 2025’te 0,43 olduğu belirtiliyor.

2024’teki düşüş kalıcı bir trend olmamış; 2025’te yeniden artış var. Üstelik Türkiye’nin kişi başına başvuru yoğunluğu, raporun verdiği ortalamanın belirgin biçimde üzerinde.

3) 2025’te Türkiye hakkında verilen kararların ihlal oranı çok yüksek

• 2025’te Türkiye bakımından: 74 karar, 66’sında en az bir ihlal görünüyor.
• Bu, kabaca %89 ihlal oranına karşılık geliyor.

Mahkeme önüne gelen Türkiye dosyalarında “ihlal bulgusu” istisna değil, kural. Bu da iki şeye işaret eder:

1. İç hukukta gerekçelendirme/ölçülülük/öngörülebilirlik standartlarının birçok alanda sistematik sorun üretmesi,
2. Uyuşmazlıkların bir kısmında iç hukukta etkili giderim üretilemediği için dosyanın Strasbourg’a taşınması.

4) Türkiye’nin ihlal profili: 6. maddde ve 5. madde ekseninde yoğunlaşıyor; 3,8,10 ve mülkiyet de öne çıkıyor

Rapordaki tabloda Türkiye satırında görünen başlıca kalemler:

• Madde 6 (Adil yargılanma): 24
  • ayrıca yargılamanın uzunluğu: 8, kararların icrası/infazı: 1
• Madde 5 (Özgürlük ve güvenlik): 21
• Madde 3 (Kötü muamele yasağı): 6
• Etkili soruşturma eksikliği: 3
• Madde 8 (Özel/aile hayatı): 8
• Madde 10 (İfade özgürlüğü): 5
• Ek Protokol 1 Madde 1 (Mülkiyetin korunması): 6
• Madde 13 (Etkili başvuru yolu): 2

Bu tablo, Mahkeme genelinde de 2025’te en baskın konu başlıklarının Madde 6, Madde 5 ve Madde 3 olduğunu göstermekte.

Türkiye açısından sonuç:

• 5. madde ve 6.madde yoğunluğu, özellikle tutuklama tedbirinin gerekçelendirilmesi, “makul şüphe/ölçülülük”, yargısal denetimin kalitesi ve “silahların eşitliği” gibi alt-standartlarda kronik sorunlara işaret eder.
• 3.madde ve “etkili soruşturma” alt baslığı, kötü muamele iddialarında bağımsız, hızlı ve etkili soruşturma standardının hâlâ sorunlu olduğunu gösterir.
• 10, 8 ve mülkiyet başlıkları, ifade,mahremiyet,örgütlenme, toplanma alanlarında ve mülkiyete müdahalelerde öngörülebilirlik ve demokratik toplumda gereklilik ilkelerinin hukuka uygun ilerlemediğini göstermektedir.

5) Bilgi Paylaşım Platformuna Türkçe Erişim artık mümkün

Raporda, Mahkemenin bilgi paylaşım platformu ECHR-KS’nin Türkçe sürümünün 2025’te başlatıldığı belirtiliyor.

Bu, özellikle yargı mensupları ve uygulayıcılar açısından Strasbourg içtihadına erişimi kolaylaştıran, “iç hukukta uyum kapasitesi”ni artırmayı hedefleyen bir adım. Türkiye’nin ihlal profilini düşürmede içtihat bilgisinin yaygınlaşması tek başına yeterli değil ama gerekli bir bileşen.

6) Türkiye için çıkarımlar

1. Tekrarlayan dosyaları azaltma stratejisi: 6.madde (özellikle uzun yargılama) ve 5.madde başlıklarında, iç hukukta aihm içtihatlarına uygun adil kararlar verilmeden ihlaller kalıcı olarak düşmez.
2. Gerekçeli karar ve ölçülülük standardı: 5. madde ve 6.madde yoğunluğu, kararların gerekçelendirilmesi ve usul güvencelerinin uygulamada standardize edilmesi ihtiyacını işaret ediyor.
3. Etkili soruşturma ve cezasızlık alanı: 3.maddeye ilişkin “etkili soruşturma” ihlali, iddia-soruşturma-kovuşturma zincirinde kurumsal kaliteyi artırma gereğine işaret eder.
4. İfade,mahremiyet ve mülkiyet: 10. madde 8.madde ve Protokol 1/1 ihlalleri, müdahalelerin “kanunilik-meşru amaç-demokratik toplumda gereklilik” kriterlerine ilişkin daha sıkı bir iç hukuk denetimine ihtiyaç olduğunu gösteriyor.

https://ks.echr.coe.int/tr/web/echr-ks

https://www.echr.coe.int/documents/d/echr/annual-report-2025-eng