AİHM, 86 Başvuruda Tutukluluğu “Gerekçesiz” Buldu: Türkiye’de Katalog Suç Mantığı Bir Kez Daha Mahkûm Edildi

image

Bu toplu davada AİHM, 15 Temmuz darbe girişimi sonrası FETÖ/PDY üyeliği şüphesiyle gözaltına alınıp tutuklu kalan 86 başvurucunun şikâyetlerini değerlendirmiştir. Başvurucular, haklarında makul şüphe olmadan ve yeterli gerekçe gösterilmeksizin tutuklama ve tutukluluğun devamı kararı verildiğini ileri sürmüştür.

Mahkeme, ulusal mahkemelerin tutuklama kararlarında soyut, kalıp ve bireyselleştirilmemiş gerekçeler kullandığını, “katalog suç”, suçun niteliği, cezanın ağırlığı, kaçma ve delil karartma riski gibi unsurları otomatik şekilde sıraladığını, ancak somutlaştırmadığını tespit etmiştir. Ayrıca birçok dosyada delillerin tutuklama ile ilişkilendirilmediği ve alternatif tedbirlerin değerlendirilmediği görülmüştür.

AİHM, Türkiye’nin olağanüstü hâl ve AİHS m.15 kapsamındaki derogasyonu dikkate almış ancak özellikle bir yılı aşan tutukluluk süreleri bakımından bu eksikliklerin “durumun gerektirdiği ölçüyü” aştığını vurgulamıştır. Anayasa Mahkemesi’nin başvuruları kısa ve gerekçesiz şekilde reddetmesi de etkili iç hukuk yolu sorununu göstermiştir.

Sonuç olarak AİHM, tüm başvurucular yönünden AİHS m. 5/3’ün ihlal edildiğine hükmetmiştir. Başvuruların büyük kısmına 3.000 € manevi tazminat ödenmesine karar verilmiştir.