Rapor, Türkiye’nin özellikle 15 Temmuz 2016 darbe girişimi ve sonrasındaki OHAL sürecinden itibaren ülke sınırlarının ötesine taşan baskı pratiklerini teorik, hukuki ve fiili boyutlarıyla ele almaktadır. Çalışma, ulusötesi baskının yalnızca fiziki saldırı, adam kaçırma veya zorla iade gibi görünür yöntemlerden ibaret olmadığını; iade talepleri, Interpol mekanizmalarının kötüye kullanılması, pasaport iptalleri, dijital gözetim, aile bireyleri üzerinden baskı, malvarlığı tedbirleri, dezenformasyon ve diaspora içi kutuplaştırma gibi çok sayıda aracın aynı stratejinin parçası olabileceğini ortaya koymaktadır. Rapor, Türkiye örneğini güvenlikleştirme teorisi, sınır ötesi otoriterlik, diaspora yönetimi ve hibrit baskı yaklaşımları çerçevesinde incelemektedir. Bu bağlamda muhaliflerin, gazetecilerin, akademisyenlerin, aktivistlerin, “terör”, “ulusal güvenlik” veya “devletin varlığına tehdit” söylemleriyle nasıl hedef haline getirildiği analiz edilmektedir. Hukuki açıdan rapor; insan hakları hukuku, ceza hukuku, iade hukuku, mülteci hukuku, geri göndermeme ilkesi, adil yargılanma hakkı, işkence yasağı, ifade…

Otoriter Rejimlerin Uzun Kolu ve Küresel Güvenliğe Yönelik Tehditler: Sınır Ötesi Baskı Yurtdışındaki siyasi muhaliflerin, gazetecilerin ve insan hakları savunucularının çilesi, ülkelerindeki baskıcı sistemlerden kaçtıklarında sona ermemektedir. Otoriter rejimler sınırlarının ötesindeki muhaliflerini boyun eğdirmek için yeni ve giderek daha karmaşık yöntemler bulmaktadır. "Sınır ötesi baskı" (transnational repression) olarak adlandırılan bu eylemler; hukukun üstünlüğünü ve devlet egemenliğini ihlal etmekte, hedef alınan bireylerin insan haklarını çiğnemekte ve ulusal güvenliğe ciddi bir tehdit oluşturmaktadır. Sivil toplum kuruluşu Freedom House'un verilerine göre, 2014 yılından bu yana 54 kaynak devlet tarafından gerçekleştirilen ve 107 ev sahibi devleti etkileyen en az 1.375 fiziksel sınır ötesi baskı vakası belgelenmiştir. Sınır Ötesi Baskının Yöntemleri Otoriter devletlerin muhalifleri susturmak için kullandıkları yöntemler sadece fiziksel saldırılarla sınırlı değildir. Kaynaklar, sınır ötesi baskı taktiklerini şu şekilde sınıflandırmaktadır: Cinayet, şiddet tehdidi veya…

Brüksel Hukuk Merkezimiz tarafından yayımlanan “Ebeveynlerin Eş Zamanlı Tutuklanması ve Çocuklar” başlıklı bu rapor, Türkiye’de anne ve babanın aynı anda tutuklanması veya hapsedilmesi uygulamasının çocuklar, aile bütünlüğü ve hukuk devleti üzerindeki ağır etkilerini ele almaktadır. Rapor, özellikle küçük yaşta, bakıma muhtaç veya özel gereksinimli çocukların bulunduğu ailelerde her iki ebeveynin aynı anda cezaevine gönderilmesinin yalnızca bireysel bir mağduriyet değil, sistematik nitelik taşıyan derin bir insan hakları sorunu olduğunu ortaya koymaktadır. Çocuğun üstün yararı ilkesi, her türlü yargısal ve idari işlemde öncelikli değerlendirme konusu olmalıdır. Buna rağmen, şablon gerekçelerle verilen tutuklama ve infaz kararları çocukların bakım, güvenlik, eğitim, sağlık ve psikolojik gelişim ihtiyaçlarını çoğu zaman görünmez kılmaktadır. Rapor, AİHM’in Yalçınkaya v. Türkiye ve Yasak v. Türkiye kararları ışığında, ceza yargılamalarında bireyselleştirilmiş değerlendirme, ölçülülük, hukuki öngörülebilirlik ve alternatif tedbirlerin önemine dikkat çekmektedir.…

Giriş Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi Büyük Dairesi’nin 5 Mayıs 2026 tarihli Yasak/Türkiye kararı, 15 Temmuz sonrası yürütülen silahlı terör örgütü üyeliği yargılamaları bakımından son derece önemli bir içtihat niteliği taşımaktadır. Karar, yalnızca başvurucu Şaban Yasak’ın mahkûmiyetine ilişkin bireysel bir değerlendirme olmayıp, genel olarak ceza sorumluluğuna esas alınacak delillerin hangi sınırlar içerisinde olması gerektiğinde dair Sözleşme standardı ortaya koymaktadır. Bu bağlamda karar; “ilişki”, “irtibat”, “iltisak”, “geçmiş temas”, “eğitim yapılanması içinde görev alma”, “tanık beyanı”, “Bank Asya işlemi”, “HTS kaydı” ve benzeri olguların tek başına veya birlikte değerlendirilmesi halinde dahi, mahkûmiyet için yeterli olup olmayacağı sorusuna cevap vermektedir. AİHM’nin bu konudaki temel yaklaşımı, ceza sorumluluğunun kolektif varsayımlar veya ilişki yoluyla suçluluk anlayışı üzerine kurulamayacağı yönündedir. Kararın Konusu ve İncelenen Haklar Başvuru, başvurucunun Türk Ceza Kanunu’nun 314/2. maddesi uyarınca silahlı terör örgütüne üyelik…

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) Büyük Dairesi, uzun zamandır beklenen Şaban Yasak kararını açıkladı. Beklendiği gibi Mahkeme, hukukun en temel ilkelerinden biri olan ve "kanunsuz suç ve ceza olmaz" prensibini güvence altına alan 7. maddeden ihlal kararı verdi. Ayrıca “kötü muamele yasağını” düzenleyen 3. maddeden de ihlal kararı verildi. İsterseniz, kanun maddelerini, içtihatları veya uluslararası hukukun karmaşık usullerini bir kenara bırakalım. Gelin bu ülkenin vatandaşları olarak, bu kararın toplumun vicdanında ne anlama geldiğini tartışalım hep beraber. Şaban Yasak kararı, aslında bir zincirin son halkası. AİHM Büyük Dairesi’nin daha önce verdiği Yalçınkaya kararı Türkiye’deki yargılamalar açısından çok önemli bir karadı ancak tam anlaşılamamıştı. Ardından gelen Demirhan, Bozyokuş, Karslı ve Seyhan kararlarıyla bu tablo daha da netleşti aslında. Hukuki detaylara boğulmadan bu kararların bize söylediği yalın gerçeği şu şekilde özetleyebiliriz: İnsanların, suç…

7. Madde İhlali (Kanunsuz Suç ve Ceza Olmaz): Başvurucu, silahlı terör örgütü üyeliğinden; eğitim faaliyetlerinde bulunma, örgüt evlerini denetleme ve kod adı kullanma gibi delillere dayanılarak 7,5 yıl hapis cezasına çarptırılmıştır. Ancak Büyük Daire, yerel mahkemelerin kişinin suç işleme kastını (mens rea - manevi unsur) şüpheye yer bırakmayacak şekilde kanıtlamadığını ve cezai sorumluluğu bireyselleştirmediğini tespit etmiştir. Büyük Daire, başvurucunun terörist bir amaca bilerek ve isteyerek hizmet ettiğinin ispatlanamaması sebebiyle 6'ya karşı 11 oyla 7. maddenin ihlal edildiğine karar verilmiştir. 3. Madde İhlali (İşkence ve Kötü Muamele Yasağı): Başvurucu, cezaevinde 4 yılı aşkın bir süre boyunca aşırı kalabalık koşullarda tutulmuş ve yetersiz yatak sayısı nedeniyle bu sürenin 14 ayını nöbetleşe şekilde yerde yatarak geçirmiştir. Büyük Daire; "her mahkuma bir yatak" ilkesinin çiğnenmesinin yanı sıra mahremiyet eksikliği, gürültü, sürekli yapay ışığa maruz…

Avrupa Konseyi Parlamenterler Meclisi (AKPM), Türkiye’de Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) kararlarının uygulanmamasıyla ilgili önemli bir adım attı. 28 parlamenter tarafından sunulan yeni karar tasarısında, AİHM kararlarına rağmen devam eden yargı uygulamaları sert şekilde eleştirilirken, sorumlu yargı mensupları ve kamu görevlileri için uluslararası yaptırım çağrısında bulunuldu. Kavala ve Demirtaş Vurgusu Tasarıda özellikle iş insanı Osman Kavala davasına dikkat çekilerek, AİHM kararlarına ve ihlal prosedürüne rağmen Kavala’nın serbest bırakılmamasının ciddi bir hukuk ihlali olduğu belirtildi. Ayrıca Selahattin Demirtaş davasına da atıf yapılarak, yargı süreçlerinin siyasi amaçlarla kötüye kullanıldığı ve bunun Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 18. maddesinin ihlali anlamına geldiği vurgulandı. Tasarıda, bu süreçlerde görev alan hakim, savcı ve diğer yetkililerin hukuka aykırı tutuklamalardan ortak sorumluluk taşıdığı ifade edildi. Yalçınkaya Kararı: Sistemik İhlal Tespiti Karar tasarısında Yalçınkaya v. Turkey kararına özel bir…

Bu rapor, annenin tutuklanmasının çocuklar üzerindeki etkisini ve özellikle “çocuğun üstün yararı” ilkesinin uygulamada nasıl ihlal edildiğini incelemektedir. Raporun temel tespiti, bir annenin tutuklanmasının yalnızca o kişiyi değil, hiçbir suçu olmayan çocukları da doğrudan etkilediği, ancak bu çocukların yargı süreçlerinde çoğunlukla “görünmez mağdur” olarak kaldığıdır. Hukuken tutuklama bir istisnai tedbir olmasına rağmen, uygulamada özellikle hamile veya küçük çocuğu olan kadınlar açısından yeterince dikkatli değerlendirme yapılmadığı, çocuğun durumunun çoğu kararda dikkate alınmadığı vurgulanmaktadır. Oysa mevcut mevzuat; ev hapsi (adli kontrol), infaz ertelemesi ve anne-çocuk birlikteliği gibi alternatifler sunmaktadır, fakat bunlar pratikte yeterince kullanılmamaktadır. Uluslararası hukuk ve AİHM içtihadı da, çocukların üstün yararının her durumda öncelikli olması gerektiğini ve özellikle hamile ya da bebekli anneler için tutukluluğun son çare olması gerektiğini açıkça ortaya koymaktadır. Türkiye’de ise sorun, yasal düzenlemelerin eksikliğinden çok uygulamadaki…